Moment pojawienia się niższej wypłaty netto zależy przede wszystkim od wysokości wynagrodzenia, kosztów uzyskania przychodów, potrącanych składek społecznych oraz innych dochodów opodatkowanych według skali. Dlatego próg 120 000 zł nie jest równoznaczny z zarobkami wynoszącymi 10 000 zł brutto miesięcznie. W przypadku pracownika etatowego podstawa opodatkowania jest niższa od wynagrodzenia brutto między innymi o składki społeczne finansowane przez pracownika oraz koszty uzyskania przychodu.
Z artykułu dowiesz się:
| 1. | Od jakiej kwoty w 2026 roku obowiązuje drugi próg podatkowy. |
| 2. | Dlaczego 120 000 zł nie oznacza 120 000 zł wynagrodzenia brutto. |
| 3. | Przy jakiej pensji brutto pracownik może wejść w stawkę 32%. |
| 4. | W którym miesiącu przy stałej pensji wypłata netto może zauważalnie spaść. |
| 5. | Jak pracodawca rozlicza zaliczkę w miesiącu przekroczenia progu. |
| 6. | Jak kilka źródeł dochodu może wpłynąć na roczne rozliczenie podatku. |
Czym jest drugi próg podatkowy i kiedy obowiązuje stawka 32%
W 2026 roku osoby rozliczające dochody według skali podatkowej płacą podatek według dwóch podstawowych stawek. Dla podstawy obliczenia podatku do 120 000 zł stosowana jest stawka 12%, natomiast od nadwyżki ponad 120 000 zł obowiązuje stawka 32%. Przy rocznej podstawie przekraczającej próg podatek wynosi 10 800 zł powiększone o 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.
Najważniejsze jest określenie nadwyżka, ponieważ przekroczenie granicy nie powoduje objęcia wyższą stawką całego rocznego dochodu. Jeżeli podstawa opodatkowania wyniesie przykładowo 130 000 zł, stawka 32% zostanie zastosowana do 10 000 zł przekraczających próg. Pierwsze 120 000 zł nie zostaje z tego powodu ponownie przeliczone według stawki 32%.
Nie występuje więc sytuacja, w której zarobienie jednej dodatkowej złotówki powoduje utratę finansową większą niż ta złotówka. Wyższy dochód nadal oznacza wyższy dochód po opodatkowaniu, ale każda kolejna złotówka podlegająca stawce 32% jest obciążona większym PIT. Można powiedzieć, że po przekroczeniu progu dalszy wzrost wynagrodzenia netto jest wolniejszy.
Dlaczego próg 120 000 zł nie oznacza pensji 10 000 zł brutto miesięcznie
Jednym z najczęstszych błędów jest dzielenie 120 000 zł przez 12 miesięcy i przyjmowanie, że drugi próg rozpoczyna się przy pensji 10 000 zł brutto. Próg podatkowy dotyczy dochodu stanowiącego podstawę rozliczenia PIT, a nie samego wynagrodzenia brutto. W przypadku standardowej umowy o pracę przed obliczeniem zaliczki uwzględnia się między innymi składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika oraz koszty uzyskania przychodów.
Przy typowej umowie o pracę pracownik finansuje z wynagrodzenia brutto składkę emerytalną, rentową i chorobową. Łącznie stanowią one standardowo 13,71% podstawy ich naliczenia. Dopiero po ich odjęciu oraz uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu otrzymuje się dochód istotny dla naliczania zaliczki na PIT.
Jeżeli pracownik ma jedno miejsce pracy i korzysta ze standardowych kosztów uzyskania przychodu wynoszących 250 zł miesięcznie, przy stałym wynagrodzeniu przez cały rok granica odpowiadająca podstawie około 120 000 zł pojawia się dopiero przy pensji w okolicach 11 900 zł brutto miesięcznie. Jest to jedynie wartość orientacyjna. Premie, nagrody, zmiana wynagrodzenia, podwyższone koszty uzyskania przychodu, dodatkowe dochody czy określone odliczenia mogą zmienić rzeczywisty moment wejścia w drugi próg.
Przykładowo przy pensji 10 000 zł brutto miesięczny dochód obliczany na potrzeby zaliczki, przy standardowych składkach i kosztach 250 zł, wynosi około 8379 zł. Po dwunastu miesiącach daje to około 100 548 zł, a więc nadal poniżej granicy drugiego progu. Sama roczna pensja brutto wynosząca 120 000 zł nie prowadzi w takim standardowym przypadku do zastosowania stawki 32%.
Przy jakiej pensji i w którym miesiącu wypłata netto może spaść
Przy stałym wynagrodzeniu pracodawca śledzi dochód uzyskany przez pracownika od początku roku u tego płatnika. Kiedy suma przekroczy 120 000 zł, zmienia się sposób naliczania zaliczki na podatek. W miesiącu przekroczenia część dochodu pozostająca do granicy 120 000 zł podlega stawce 12%, a część powyżej tej wartości jest już objęta stawką 32%.
W kolejnych miesiącach tego samego roku dochód uzyskiwany od danego pracodawcy może być już objęty zaliczką naliczaną według stawki 32%. To właśnie dlatego pracownik otrzymujący przez cały rok identyczną kwotę brutto może zobaczyć niższą wypłatę netto pod koniec roku. Wraz z rozpoczęciem kolejnego roku podatkowego licznik dochodu dla celów bieżących zaliczek rozpoczyna się od początku.
Poniższa tabela pokazuje orientacyjny moment przekroczenia progu przy jednej umowie o pracę, stałej pensji przez cały rok, standardowych kosztach uzyskania przychodu 250 zł miesięcznie, braku dodatkowych dochodów i standardowych składkach społecznych pracownika.
| Pensja brutto miesięcznie | Orientacyjny miesięczny dochód do PIT | Orientacyjny moment przekroczenia 120 000 zł |
|---|---|---|
| 10 000 zł | około 8379 zł | próg nie zostaje przekroczony w ciągu roku |
| 12 000 zł | około 10 105 zł | grudzień |
| 15 000 zł | około 12 694 zł | październik |
| 20 000 zł | około 17 008 zł | sierpień |
Tabela ma charakter orientacyjny, ponieważ rzeczywiste naliczenia są wykonywane dla konkretnego pracownika i mogą uwzględniać inne elementy wynagrodzenia. Wystarczy premia roczna albo kwartalna, aby próg został przekroczony miesiąc lub kilka miesięcy wcześniej. Z kolei rozpoczęcie zatrudnienia w trakcie roku może sprawić, że nawet przy stosunkowo wysokiej miesięcznej pensji dochód uzyskany u danego pracodawcy nie osiągnie do grudnia 120 000 zł.
Jak zmienia się wypłata przy pensji 15 000 zł brutto
Dobrym przykładem pokazującym działanie drugiego progu jest pracownik zarabiający 15 000 zł brutto miesięcznie przez cały rok. Przy standardowych składkach społecznych i kosztach uzyskania przychodu w wysokości 250 zł miesięczny dochód uwzględniany przy obliczaniu zaliczki wynosi około 12 694 zł. Po dziewięciu miesiącach narastający dochód osiąga około 114 246 zł.
W październiku do granicy 120 000 zł pozostaje w takim przykładzie około 5754 zł. Ta część październikowego dochodu zostanie objęta stawką 12%, natomiast pozostałe około 6940 zł znajdzie się już w przedziale opodatkowanym stawką 32%. Sama zmiana stawki z 12% na 32% dla tej nadwyżki może zwiększyć październikową zaliczkę o około 1388 zł w stosunku do sytuacji, w której cały miesięczny dochód podlegałby stawce 12%.
W listopadzie i grudniu, przy braku innych okoliczności wpływających na rozliczenie, cały bieżący dochód u tego pracodawcy znajduje się już ponad progiem. Różnica między zastosowaniem 12% i 32% do miesięcznej podstawy około 12 694 zł wynosi około 2539 zł. Dlatego wypłata netto może być w tych miesiącach o ponad 2500 zł niższa niż na początku roku, mimo że kwota brutto pozostaje na poziomie 15 000 zł.
Nie oznacza to jednak dodatkowego podatku nakładanego na całe wynagrodzenie uzyskane od stycznia. Wyższa zaliczka wynika z opodatkowania części dochodu znajdującej się ponad roczną granicą. Drugi próg nie działa wstecz i nie powoduje przeliczenia wcześniejszych zarobków według stawki 32%.
Co wpływa na moment wejścia w drugi próg podatkowy
Dwie osoby z identyczną miesięczną pensją brutto nie zawsze muszą przekroczyć drugi próg dokładnie w tym samym momencie. Znaczenie mają między innymi koszty uzyskania przychodów, premie, nagrody, zmiana pracodawcy, dodatkowe źródła dochodu oraz preferencje i odliczenia stosowane w rozliczeniu rocznym. Inaczej może wyglądać również sytuacja osoby korzystającej z 50-procentowych kosztów uzyskania przychodów.
- Premie i nagrody – dodatkowe składniki wynagrodzenia mogą przyspieszyć przekroczenie progu 120 000 zł.
- Koszty uzyskania przychodu – obniżają dochód będący podstawą rozliczenia podatku, dlatego wpływają na moment wejścia w wyższą stawkę.
- Składki społeczne – składki odliczane przy ustalaniu dochodu sprawiają, że próg podatkowy nie odpowiada bezpośrednio wynagrodzeniu brutto.
- Dodatkowe źródła dochodu – dochody opodatkowane według skali mogą zostać połączone w rocznym zeznaniu i wpłynąć na wysokość należnego podatku.
- Ulgi i odliczenia – niektóre preferencje mogą obniżyć podstawę opodatkowania albo ostateczną kwotę podatku.
Na wysokość miesięcznej wypłaty wpływa również stosowanie kwoty zmniejszającej podatek. Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł, co odpowiada rocznej kwocie zmniejszającej podatek w wysokości 3600 zł. Przy stosowaniu pełnego miesięcznego pomniejszenia płatnik może obniżać zaliczkę o 300 zł, zgodnie z informacjami przekazanymi przez podatnika.
PIT-2 nie zwiększa jednak granicy pierwszego progu podatkowego. Wpływa na wysokość pobieranej w ciągu roku zaliczki, ale sam próg pozostaje na poziomie 120 000 zł podstawy. Dlatego złożenie PIT-2 może zmienić kwotę netto otrzymywaną co miesiąc, lecz nie powoduje przesunięcia momentu, w którym dochód znajdzie się w przedziale objętym stawką 32%.
Drugi próg przy dwóch pracodawcach lub dodatkowych dochodach
Szczególnej uwagi wymaga sytuacja osoby posiadającej więcej niż jedno źródło dochodów opodatkowanych według skali. Pracodawca obliczający miesięczne zaliczki bierze pod uwagę przede wszystkim dochód osiągnięty u niego. Może więc zdarzyć się, że żaden z dwóch pracodawców osobno nie odnotuje przekroczenia 120 000 zł, mimo że łączna roczna podstawa podatnika przekroczy tę kwotę.
Przykładowo osoba osiągająca odpowiednio 80 000 zł dochodu u jednego pracodawcy i 70 000 zł u drugiego ma łącznie 150 000 zł dochodu przed uwzględnieniem ewentualnych dalszych odliczeń. Każdy płatnik rozpatrywany oddzielnie może znajdować się poniżej granicy 120 000 zł. W rozliczeniu rocznym dochody opodatkowane według skali zostaną jednak odpowiednio połączone, a część podstawy przekraczająca próg będzie objęta stawką 32%.
W takim przypadku miesięczne wypłaty w ciągu roku mogą wcale nie spaść, a zamiast tego po złożeniu zeznania PIT może pojawić się dopłata podatku. Ryzyko dotyczy między innymi osób pracujących równocześnie na kilku umowach, zmieniających pracodawcę w trakcie roku lub uzyskujących dodatkowe dochody opodatkowane skalą. Przy większych kwotach warto więc kontrolować łączny dochód, a nie wyłącznie wysokość wynagrodzenia z jednego miejsca pracy.
Na ostateczną wysokość podatku mogą wpływać także dostępne preferencje, między innymi możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem, jeżeli spełnione są ustawowe warunki. Rozliczenie wspólne może w określonych sytuacjach zmniejszyć część dochodu efektywnie objętą stawką 32%. Efekt zależy jednak od wysokości dochodów obojga małżonków i powinien być analizowany na podstawie ich pełnej sytuacji podatkowej.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące drugiego progu podatkowego i wynagrodzenia
Czy po przekroczeniu 120 000 zł całe wynagrodzenie jest opodatkowane stawką 32%?
Nie. Stawka 32% dotyczy wyłącznie podstawy przekraczającej 120 000 zł, natomiast część mieszcząca się w pierwszym przedziale skali pozostaje rozliczana zgodnie z zasadami właściwymi dla tego przedziału. Przekroczenie progu nie powoduje opodatkowania wcześniejszych dochodów stawką 32%.
Czy przy 10 000 zł brutto miesięcznie przekracza się drugi próg?
Przy standardowej umowie o pracę i stałej pensji 10 000 zł brutto przez dwanaście miesięcy co do zasady nie dochodzi do przekroczenia 120 000 zł podstawy tylko z tego wynagrodzenia. Po odjęciu standardowych składek społecznych i kosztów uzyskania przychodu roczny dochód przy typowych założeniach jest niższy od ustawowej granicy.
Dlaczego pensja netto może nagle spaść pod koniec roku?
Jeżeli narastający dochód u pracodawcy przekroczy 120 000 zł, płatnik zaczyna stosować stawkę 32% do części dochodu znajdującej się ponad progiem, a w kolejnych miesiącach może naliczać według tej stawki zaliczkę od całego bieżącego dochodu. Przy wysokiej, stałej pensji może to oznaczać wyraźnie mniejszą wypłatę netto w ostatnich miesiącach roku mimo braku zmiany wynagrodzenia brutto.
